ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.ขอนแก่น ได้นำนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาดูงานนอกสถานที่ ระหว่างวันที่ 25-27 กรกฎาคม 2559 โดยวันที่ 25 กรกฎาคม 2559 เข้าศึกษาดูงานที่ ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ซึ่งนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาได้เรียนรู้เกี่ยวกับเครื่องมือวิเคราะห์ระดับสูงที่ใช้ในการทำงานวิจัย และได้ทราบถึงระบบการจัดการของมหาวิทยาลัย โดยดำเนินการภายใต้หลักการบริหารจัดการแบบ “รวมบริการ ประสานภารกิจ” (Centralized Service, Shared Mission) เพื่อเป็นหน่วยงานสนับสนุนวิชาการอันเกี่ยวข้องกับการจัดบริการห้องปฏิบัติการ เพื่อรองรับด้านการสอนภาคปฏิบัติการ สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาของคณาจารย์ และบริการวิชาชีพให้แก่หน่วยงานภายในและภายนอกมหาวิทยาลัยทั้งภาครัฐและ เอกชน รวมทั้ง ปฏิบัติภารกิจอื่นๆ ที่ได้รับมอบหมายจากมหาวิทยาลัย

ถัดมาในช่วงเช้าของวันที่ 26 กรกฎาคม 2559 เข้าศึกษาดูงานที่สถาบันวิทยสิริเมธี โดยได้ทราบถึงความเป็นมาของสถาบันวิทนสิริเมธี ซึ่งเป็นสถาบันอุดมศึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มุ่งเน้นวางรากฐานในการสร้าง ‘คน’ และมุ่งสร้างสรรค์สังคมไทยให้เป็น ‘สังคมอุดมปัญญา’ ดังนั้น จึงได้ทุ่มเทและสนับสนุนการศึกษาให้แก่เยาวชนไทยโดยไม่มีพันธะใดใด มุ่งเน้นให้เป็นคนดี คนเก่ง มีความสุข และมีคุณธรรม เพราะการศึกษาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคน และเป็นการเพิ่มต้นทุนทางสังคมให้แก่ประเทศ แนวความคิดของสถาบันวิทยสิริเมธี จึงมีแนวคิดแตกต่างและสร้างสรรค์ในการจัดการศึกษาที่สามารถตอบโจทย์ และพัฒนาผู้มีความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้มีศักยภาพที่โดดเด่น เพื่อก้าวสู่เส้นทางแห่งความสำเร็จในอนาคต นอกจากนี้ยังได้เยี่ยมชมสถานที่การเรียนการสอน ห้องปฏิบัติงานวิจัยและได้เรียนรู้เครื่องมือที่ทันสมัยของสถาบันวิทยสิริเมธี ส่วนในช่วงบ่าย เข้าศึกษาดูงานที่สถาบันกำเนิดวิทย์และเข้าร่วมโครงการปลูกป่าวังจันทร์ โดยได้เยี่ยมชมโรงเรียนกำเนิดวิทย์ ซึ่งเป็นโรงเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ที่จัดตั้งให้กับผู้มีความสามารถพิเศษด้านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นโรงเรียนที่บ่มเพาะการเป็นนักวิจัยและนักประดิษฐ์ และในช่วงบ่ายได้เข้าร่วมโครงการปลูกป่าวังจันทร์ ในพื้นที่อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง เป็นแหล่งรวบรวมพันธุ์ไม้หายาก ไม้ป่าเศรษฐกิจ ไม้ผลธรรมชาติและพืชอาหารตามธรรมชาติ ได้ทำการปลูกต้นไม้ชนิดต่างๆเพื่อทำการฟื้นฟูป่า รวมทั้งยังได้ความรู้ความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อมภายในพื้นที่โครงการ และเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ ชื่นชมทัศนียภาพธรรมชาติ นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งเพาะชำกล้าไม้สายพันธุ์ที่ดีอีกด้วย

ในวันที่ 27 กรกฎาคม 2559 เข้าศึกษาดูงานที่เทศบาลนครระยอง โดยได้เรียนรู้เรื่องการจัดการขยะชุมชนของเทศบาลระยอง ซึ่งเป็นจัดการขยะมูลฝอยแบบผสมผสาน ที่เน้นการแปรรูปเป็นพลังงานให้มากที่สุด และส่งผลกระทบต่อ สิ่งแวดล้อม และชุมชนน้อยที่สุด โดยการผลิตพลังงานจากขยะเพื่อใช้เป็นพลังงานทดแทน จึงนับเป็นแนวทางหนึ่งที่จะช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและพลังงาน และเพิ่มคุณภาพชีวิตให้แก่ชุมชนและสังคม โดยมีกระบวนการจัดการขยะ คือ ขยะที่ขนเก็บมาในแต่ละวัน ควรมีการคัดแยกจากต้นทางให้มากที่สุด เพื่อง่ายต่อการจัดการขยะมูลฝอย โดยคัดแยกตามประเภทคือ ขยะพลาสติก ขยะอินทรีย์ ขยะรีไซเคิล ซึ่งสามารถไปแปรรูปและนำกลับไปใช้ใหม่ได้ นอกจากนี้ ยังได้เยี่ยมชมหลุมฝังกลบขยะมูลฝอยของทางเทศบาลนครระยอง ซึ่งสามารถนำขยะมาใช้เป็น วัตถุดิบในการผลิตพลังงาน เช่น นำขยะพลาสติกไปเข้าขบวนการแปรรูปผลิตเป็นน้ำมัน โดยใช้เทคโนโลยีการแปรรูปขยะเป็นน้ำมันเชื้อเพลิง (Polymer Energy) ส่วนที่เหลือนั้นนำไปอัดแท่งขยะโดยเทคโนโลยีการผลิตเชื้อเพลิงขยะ (Refuse Derived Fuel) เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าต่อไป

ภาพรวมของโครงการทัศนศึกษาครั้งนี้ ถือว่าเป็นประโยชน์ในด้านการได้รับความรู้เกี่ยวกับเครื่องมือที่จะใช้ในงานวิจัยของนักศึกษาเป็นอย่างมาก โดยนักศึกษาสามารถมองภาพรวมและการเลือกใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ได้อย่างเหมาะสมกับงานวิจัยของตัวนักศึกษาเอง และนอกเหนือจากความรู้ที่พวกเราได้รับครั้งนี้ ยังมีกิจกรรมต่างๆ ที่ได้ร่วมกันทำ และช่วยเหลือกัน แลกเปลี่ยนความรู้ที่ตัวเองถนัดในแต่ละด้าน

ข้อมูล : ผศ.ดร.เนตรนภิส ตันเต็มทรัพย์

เรียบเรียง : ผศ.ดร.ยุวรัตน์ เงินเย็น